Изворни код странице Binarni eksplozivi

'''Binarni eksploziv''' ili '''dvokomponentni eksploziv''' je [[eksploziv]] koji se sastoji od dve komponente, od kojih nijedna sama po sebi nije eksplozivna, a koje moraju biti pomešane da bi postale eksplozivne. Primeri uobičajenih binarnih eksploziva uključuju [[Okilikuit (eksploziv)|Oksilikvit]] (tečni kiseonik/zapaljivi prah), [[ANFO]] ([[Amonijum nitrat|amonijum-nitrat]]/gorivo ulje), Kinestik ([[Amonijum nitrat|amonijum-nitrat]]/[[nitrometan]]), [[Tanerit]] i [[amonal]] ([[Amonijum nitrat|amonijum-nitrat]]/[[aluminijum]]), i [[FIXOR]] ([[nitroetan]]/fizički senzibilizator).

'''Binarni eksplozivi''' se često koriste u komercijalnim primenama zbog veće sigurnosti prilikom rukovanja. <ref>{{cite web | title=Feds keep closer eye on legal explosives with potential for misuse | website=azcentral.com | date=2017-01-18 | url=https://www.azcentral.com/story/news/local/arizona/2017/01/18/feds-keep-closer-eye-legal-binary-explosives-big-potential-misuse/96504788/ | access-date=2020-03-31}}</ref>

== Sastav ==

'''Binarni eksplozivi''' se sastoje od dve komponente: čvrste ili praškaste komponente, koja je uglavnom [[Amonijum nitrat|amonijum-nitrat]], i tečnosti, koja je obično [[nitrometan]]. Tek kada se ove dve komponente pomešaju, slične [[ANNM eksplozivi|ANNM eksplozivima]], postaju osetljive na inicijalne kapisle i mogu detonirati. Uobičajeno je da je smeša eksplozivna samo ograničeno vreme (nekoliko sati) i mora se uništiti nakon isteka tog vremena.

== Svojstva ==

Binarni eksplozivi po svojoj [[brizantnost]]i (razorni moći) leže između brizantnijih vojnih eksploziva i manje brizantnih praškastih eksploziva.

== Primena ==

'''Binarni eksplozivi''' se koriste za sledeće namene:

* Rušenje građevina i delova građevina
* Za čišćenje [[Neeksplodirana ubojna sredsta|neeksplodiranih ubojnih sredstava]], [[Муниција|municije]] i [[Нагазна мина|mina]] ([[razminiranje]] – ''Explosive Ordnance Disposal'', [[EOD]])
* Razbijanje stena
* Za „knäppersprengen“ (eksplozije niskog intenziteta za precizno rušenje)
* Za eksplozije u kultivaciji, npr. uklanjanje drveća i drvne mase, ili iskopavanja

Jedna od prednosti je jednostavno [[Магацин|skladištenje]] i mogućnost [[transport]]a pojedinačnih komponenti. Pošto same komponente nisu [[eksploziv]], ne potpadaju pod Zakon o eksplozivima i stoga se tretiraju kao hemikalije. Budući da su količine pojedinačnih komponenti tačno usklađene, nije moguće prepoloviti predviđene količine punjenja.

== Trgovački nazivi ==

'''Binarni eksplozivi''' se prodaju pod sledećim nazivima:

* Kinepak od SEC-a
* Fixor i EZCore od MREL-a <ref>{{Internetquelle|url=http://store.mrel.com/index.php/tactical-disrupters/|titel=Tactical Disruptors|autor=|hrsg=|werk=|datum=|sprache=EN|zugriff=2017-05-24}}</ref>
* Tannerite® od Tannerite-Sports-a

== Zakonodavstvo Sjedinjenih Američkih Država ==

U [[Сједињене Америчке Државе|Sjedinjenim Američkim Državama]], u državama gde stroža pravila nisu na snazi (vidi dole), [[ATF (Biro za alkohol, duvan, vatreno oružje i eksplozive)|ATF]] (Biro za alkohol, duvan, vatreno oružje i eksplozive) propisi dozvoljavaju legalnu kupovinu komponenti nekih '''binarnih eksploziva''', kada nijedna od njih sama po sebi nije [[eksploziv]]. <ref>{{cite web|url= http://www.atf.gov/explarson/fedexplolaw/2007edition/index.htm|date= November 2007|accessdate  = March 11, 2009|publisher= [[Bureau of Alcohol, Tobacco, Firearms and Explosives]]|page        = 4|title= Federal Explosives Law and Regulations, Questions and Answers|url-status= dead|archiveurl= https://web.archive.org/web/20091008040315/http://www.atf.gov/explarson/fedexplolaw/2007edition/index.htm|archivedate= October 8, 2009|df= mdy-all}}</ref>  [[ATF (Biro za alkohol, duvan, vatreno oružje i eksplozive)|ATF]] savetuje: „Lica koja proizvode eksplozive isključivo za ličnu, nekomercijalnu upotrebu (npr. lična vežba gađanja) nisu u obavezi da poseduju federalnu dozvolu ili licencu za eksplozive.“ Osobi koja je zabranjena prema federalnom zakonu da kupuje ili poseduje [[vatreno oružje]], takođe je zabranjeno da legalno poseduje pomešane [[eksploziv]]e. Eksplozivi namenjeni zakonitom vežbanju gađanja moraju biti upotrebljeni odmah nakon mešanja: svako [[transport]]ovanje, [[Магацин|skladištenje]] ili komercijalna upotreba pomešanih [[eksploziv]]a podleže saveznim zakonima o eksplozivima, <ref name=ATF1>[https://www.atf.gov/explosives/binary-explosives Bureau of Alcohol, Tobacco, Firearms and Explosives, "Binary Explosives"], atf.gov, 22 Sep 2016.</ref> i ne može se [[transport]]ovati u pomešanom obliku bez poštovanja strogih propisa koji uključuju osiguranje, pakovanje, obeležavanje transportnih vozila, skladištenje u magazinima, itd.

Razni propisi takođe regulišu skladištenje nepomešanih [[eksploziv]]a. Iako su oksidanti i zapaljivi materijali, nepomešane komponente i dalje podležu određenim ograničenjima pri [[transport]]u u Sjedinjenim Američkim Državama. <ref name=USPS1>[https://pe.usps.com/text/pub52/pub52c3_022.htm 344: Flammable Solids (Hazard Class 4) - USPS]</ref> <ref name=USPS2>[https://pe.usps.com/text/pub52/pub52c3_023.htm 345: Oxidizing Substances, Organic Peroxides (Hazard Class 5) - USPS]</ref>

Zakon u saveznoj državi [[Merilend]], koji je konkretno namenjen zabrani prodaje ili posedovanja potrošačkih proizvoda koji sadrže komponente '''binarnih eksploziva''' (kao što su Tanerit mete za puške), stupio je na snagu 1. oktobra 2012. godine, i proširio definiciju eksploziva kako bi obuhvatio, pored "bombi i destruktivnih uređaja dizajniranih da funkcionišu hemijskim, mehaničkim ili eksplozivnim dejstvom", "dve ili više komponenti koje se reklamiraju i prodaju zajedno sa uputstvima kako ih kombinovati da bi se napravio [[eksploziv]]." <ref>Maryland House Bill [http://legiscan.com/MD/bill/HB875/2012 875] (May 22, 2012)</ref>

Dana 5. avgusta 2013. godine, [[Šumska služba Sjedinjenih Država|američka Šumska služba (USFS)]] i [[Tužilac Sjedinjenih Država|kancelarija američkog tužioca]] u [[Denver]]u objavili su da USFS sprovodi nalog o zabrani upotrebe neovlašćenih eksploziva, posebno eksplozivnih meta, na svim zemljištima u vlasništvu USFS-a u regionu Stenovitih planina. Ovaj region obuhvata nacionalne šume i travnjake u državama [[Kolorado]], [[Vajoming]], [[Kanzas]], [[Nebraska]] i [[Južna Dakota]]. Prema USFS-u, najmanje 16 [[Шумски пожар|šumskih požara]] na zapadu Sjedinjenih Država bilo je povezano sa eksplozivnim metama. Gašenje tih požara koštalo je više od 33 miliona dolara. <ref>{{cite news|author=Mike M. Ahlers and Rene Marsh|url=http://www.cnn.com/2013/09/06/us/guns-exploding-targets/ |title= Exploding targets: shooting aid or a 'bomb kit for dummies?' |publisher=CNN |date=September 6, 2013 |accessdate= September 8, 2013}}</ref> Slična zabrana je već sprovedena od strane USFS-a u državama [[Vašington]], [[Oregon]] i [[Montana]]. [[Zavod za upravljanje zemljištem|Zavod za upravljanje zemljištem (BLM)]] zabranio je upotrebu svih eksplozivnih meta na BLM zemljištu u Juti. <ref>{{cite web |url=https://www.blm.gov/style/medialib/blm/ut/salt_lake_fo/recreation/target_shooting0.Par.94915.File.dat/FPO_BLM_Nov2014.pdf |title=FIRE PREVENTION ORDER – UTAH BLM LANDS | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304060221/https://www.blm.gov/style/medialib/blm/ut/salt_lake_fo/recreation/target_shooting0.Par.94915.File.dat/FPO_BLM_Nov2014.pdf|archive-date= March 4, 2016 |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date= November 18, 2013|website= |format=PDF|publisher=United States Department of the Interior |access-date= September 18, 2016|quote=Acts prohibited under this order include the following<nowiki>:</nowiki>The non-commercial use/discharge of explosives of any kind, incendiary or chemical devices, pyrotechnic devices or exploding targets.}}</ref>

U saveznoj državi [[Njujork]], zakon iz 2020. godine uključio je '''binarne eksplozive''', uključujući [[Tanerit]], u definiciju "eksploziva" za koje je potrebna dozvola za kupovinu, posedovanje, transport ili upotrebu unutar države. <ref name=NYS1>{{cite web |url=https://nyassembly.gov/leg/?default_fld=&leg_video=&bn=S07505&term=2019&Summary=Y&Actions=Y&Memo=Y&Text=Y|title=NY Laws Chapter 55 of 2020, Part XX, Subpart F |website=New York State Assembly, Bill Search and Legislative Information |access-date=August 27, 2021}}</ref><ref name=NYS2>{{cite web |url=https://www.nysenate.gov/legislation/laws/LAB/458|title=New York State Labor Law, Section 458 |website=New York State Senate |access-date=August 27, 2021}}</ref>

== Vidi još ==

* [[Binarno (hemijsko oružje)]]
* [[Hipergolično pogonsko gorivo]]
* [[ANFO]]
* [[ANNM]]

== Reference ==
{{Reflist|2}}

== Spoljašnje veze ==
{{Commonscat}}

* [https://web.archive.org/web/20041104205112/http://wrc.navair-rdte.navy.mil/warfighter_enc/weapons/ordnance/types.htm Types of Explosives] ([https://web.archive.org/web/20041105105408/https://wrc.navair-rdte.navy.mil/warfighter_enc/weapons/ordnance/types.htm Archived page])
* [https://web.archive.org/web/20190711174029/https://www.fixor.com/ FIXOR, a commercial binary explosive sold for mine clearance]
* [https://web.archive.org/web/20060821193210/http://siri.uvm.edu/ppt/blast1/tsld014.htm Binary/Two Component Explosives], from a presentation by the N. C. Dept. of Transportation


{{Подножје|lat=da}}

[[Категорија:Експлозиви]]
[[Категорија:Експлозивне хемикалије]]
[[Категорија:Пиротехника]]
[[Категорија:Пиротехничке хемикалије]]