Zgrada u ulici dr. Petra Marković 4 u Zemunu u kojoj je 1945. osnovan VMIPrva komisija za letače (LLK koja je kasnije prerasta u VLKL), sa pravom samostalnog odlučivanja i donošenja odluka o zdravstvenoj sposobnosti letača za obavljanje letačke profesije, osnovana je 1945. i jedno vreme je radila u Zemunu u zgradi Komande JRV.
Od novembra 1944. do marta 1945. formira se Jugoslovensko ratno vazduhoplovstvo (JRV) sa dve divizije koje su u svom sastavu imale po tri puka. Njihovo formiranje prati i razvoj sanitetske službe JRV, koje se u početku razvija po uzoru na rusko vazduhoplovstvo, na šta je uticao značajan doprinos Rusije u početnom periodu njegovog nastanka i razvoja.
Pri komandi Ratnog vazduhoplovstva s proleća 1945. formira se prva sanitetska služba JRV koja između ostalog ima i zadatak da obavlja izbor kandidata za letačku obuku ali i da vrši zdravstveni nadzor nad obučenim letačima i daje mišljenje o njihovoj zdravstvenoj sposobnosti za letenje.
Za potrebe letačkih jedinica na aerodromima JRV formraju se prve letačke ambulante, čiji je osnovni zadatak bio obezbeđenje letenja i lečenje obolelih pilota i ostalog osoblja, pa su one za tu namenu u svom sastavu imale i stacionar sa po 30 ležaja. Osoblje ovih ambulanti bilo je nedovoljno obučeno iz oblasti Vazduhoplovne medicine, te se njihov rad uglavnom svodio na dežurstvo u vreme letenja i pružanje prve pomoći u slučaju udesa vazduhoplova.
Novembra meseca 1945. sa radom počinje i prva komisija za letače (LLK koja kasnije prerasta u VLKL), sa pravom samostalnog odlučivanja i donošenja odluka o zdravstvenoj sposobnosti letača za obavljanje letačke profesije. Prvi predsednik komisije bio je pukovnik dr Viktor Đakov, a komisija je radila u Zemunu u zgradi Komande JRV. U svom sastavu ova komisija imala je lekare sledećih specijalnosti;
hirurga,
internistu,
neuropsihijatra i psihometristu,
otorinolaringologa,
oftalmologa.
Za potrebe letačkih jedinica na aerodromimaJRV formirane su prve letačke ambulante, čiji je osnovni zadatak bio obezbeđenje letenja i lečenje obolelih pilota i ostalog letačkog i neletačkog osoblja. Za tu namenu novoformirane aerodromske ambulante u svom sastavu imale su i stacionar sa po 30 ležaja. Osoblje ovih ambulanti bilo je nedovoljno obučeno iz oblasti Vazduhoplovne medicine, te se njihov rad uglavnom svodio na dežurstvo u vreme letenja i pružanje prve pomoći u slučaju udesa vazduhoplova.
Nedovoljan broj i niska stručnost obučenih lekara za rad u oblasti Vazduhoplovne medicine, kao i sve veća potreba za kvalitetnijom selekcijom letača zahtevala je osnivanje jedne specijalizovane ustanove, po ugledu na ustanove toga tipa koje su već postojale u vazduhoplovstvima mnogih zemalja sveta. Tako je u JRV nastala ideja za osnivanjem Vazduhoplovnomedicinskog insituta.
Vazduhoplovnomedicinskog instituta (VMI) je osnovan 11. novembar1945. u Zemunu u ulici Sonje Marinković br. 4. Za prvog načelnika VMI postavljen je kapetan dr Branislav Ostojić.
Vazduhoplovno medicinski institut je u početku bio mala specijalizovana bolnica namenjena obolelim i povređenim pilotima, koja 1946. godine počinje sa selekcijom letača. U početku svog rada institut je više ličio na bolnicu, koja je u svom sastavu imala;
hirurško,
interno,
neurološko
očno i ušno odeljenje,
kabinete za rendgenologiju i
kliničku laboratoriju.
U dve operacione sale, koje su bile u sastavu VMI rađene su operacije iz oblasti hirururgije, otorinolaringfologije i oftalmologije, a institut je raspolagao sa 36 postelja.
Razvoj u naučno-nastavnoj oblasti
Nagli razvoj vazduhoplovstva uslovio je da 1947. Institut dobije i oblik naučne ustanove jer započinje sa istraživanjima iz oblasti vazduhoplovne medicine. Ukidaju se bolnička odeljenja i formiraju kabineti i osniva se prva psihofiziološka laboratorija sa kabinetom za elektroencefalografiju.
U institutu se obrazuje i prva biblioteka koja je stalno obogaćivana novom literaturom iz oblasti vazduhoplovne medicine,. VMI 1948. pokreće i časopis Glasnik vazduhoplovne medicine, koji izlazi sve do 1952. kada se zbog nedostataka novca prestaje njegovo dalje objavnjivanje.
U 1949. VMI formira prvu laboratoriju za aviofiziologiju radi ispitivanja uticaja visine i laboratoriju za aviohigijenu koja se bavi problematikom ishrane letača, zaštitne letačke opreme i štetnim faktorima letenja.
Godine 1949. u Vazduhoplovno medicinskom institutu u Zemunu organizuju se prvi kursevi za obuku lekara iz oblasti Vazduhoplovne medicine i psihologije, a trupne jedinice JRV se popunjavuju školovanim lekarima i medicinskim tehničarima.
Tokom 1954. institut započinje i sa prvom obukom letača iz vazduhoplovne medicine i psihologije i fiziološkom trenažom koja se sastojala iz teoretske nastave i praktičnog dela koji je sprovođen u barokomori, na izbacivom sedištu, a kasnije i na centrifugi i uređaju za demonstraciju ilizija u toku leta. Te godine kupljena je i prva klima barokomora i trenažer sa izbacivim sedištem.
Do 1955. osoblje (VMI) se usavršavalo u evropskim zemljama i Sjedinjenim američkim državama, a nešto kasnije i u Sovjetskom Savezu. Iste godine počinje i primena savremene fiziološke trenaže za letače, na osnovu iskustava stečenih u SAD i SSSR., a formira se i prva farma sa eksperimentalnim životinjama namenjena fundamentalnim istraživanjima.
Jedan broj lekara paralelno sa stručnim usavršavanjem u ublasti Vazduhoplovne medicine, završava pilotsku i padobransku obukeu i dobija zvanje pilota (dr. J. Zupanc, dr M. Janjušević, dr Šundrić ....) i zvanje padobranca (dr M. Petrović-Bomba, dr Milorad Dimić, dr M. Đorđević, dr Slobodan Andrejić, .....), što je doprinelo njihovom kvalitetnijem radu u oblasti Vazduhoplovne medicine.
Oprema
Sledi nabavka za ono vreme savremene oprema;
1964. opreme za merenje radarskog zračenja,
1967. uređaja za registrovanje centralne i periferne reografije,
1971. uređaja za kontinuirano regiostrovanje EKG u toku letenja i padobranskih skokova,
1975, laboratorije za anlizu ljudskog glasa i govora,
1978. dvokrake centrifuge,
1985. uređaja za demonstraciju prostorne dezorijentacije,
1997. hiperbarična komora
Od 1964. VMI pored praćenja zdravstvenog stanja letača preuzima i kontrolu i praćenje zdravstvenog stanja ljudstva izloženog radarskom zračenju.
Godine 1988. VMI se seli u Batajnicu u novi objekat u okviru Vojne bolnice "Batajnica". Smeštajem, opremom i stručnim mogućnostima ubraja se među najrazvijenije ustanove u svetu, koje se u to vreme bave vazduhoplovnom medicinom.
U okviru Vojnomedicinske akademije, 1981. sa ustanovljenjem specijalizacije Vazduhoplovne medicine (zvanično priznate specijalizacije od strane Ministarstva zdravlja u trajanju od tri godine), VMI postaje i nastavna baza Vojnomedicinske akademije za realizaciju školovanja svih profila lekara u oblasti Vazduhoplovne medicine.
Zahvaljujući nastavničkom kadru VMI 24. oktobra1983. JAT i Ratno vazduhoplovstvo i PVO Jugoslavije dobili su prvu generaciju diplomiranih specijalista Vazduhoplovne medicine, koju su činili vojni i civilni lekari iz:
SrbijePrva generacija specijalista vazduhoplovne medicine u Jugoslaviji
dr Milorad Dimić, RV i PVO aerodrom Niš,
dr Pavle Ostojić, VMI Zemun,
dr Miodrag Janjušević, VMI Zemun,
† dr Vukašin Gojković, VMI Zemun,
dr Ljiljana Stijović, Dispanzer JAT-a Beograd
Hrvatske
dr Vladimir Pletikapić, RV i PVO aerodrom Zagreb,
dr Zoran Lolić, RV i PVO VVA aerodrom Zadar,
Bosne i Hercegovina
dr Nikola Bjegović, RV i PVO aerodrom Bihać,
dr Fejsal Borić, RV i PVO aerodrom Mostar,
Makedonije
dr Boris Arsov, RV i PVO aerodrom Petrovac (Skoplje),
VMI je jednim delom ostao na aerodromu Batajnica a većim delom je izmešta u prostor VMA, kada je došlo i do njegove reorganizacije, i promene naziva u Institut za vazduhoplovnu medicinu (IVM) VMA. .[2] Tada je integrisan u sastav Sektora za preventivnu medinu Vojnomedicinske akademije[3]
Od 18. juna 2007. godine VMI je odlukom Direktorata civilnog vazduhoplovstva, Aero Medical Center broj 001, jedina medicinska institucija u Srbiji koja ima ovlašćenje za izdavanje uverenja nakon obavljenih lekarskih pregleda ovlašćenog vazduhoplovnog osoblja po S-JAR-FCL-3-licineci (engl.Joint Aviation Requirements-Flight Crew Licencing).[4]
Načelnici VMI
U dugogodišnjoj istoriji VMI na njegovom čelu su bili brojni eminentni stručnjaci, profesori i doktori medicinskih nauka, magistri i vrhunski specijalisti u oblasti vazduhoplovne mediicine;
Periodični (redovni i vanredni) pregledi/ocenjivanje vojnih i civilnih letača, padobranaca i kontrolora letenja
Nastava iz oblasti vazduhoplovne medicine (teorijska i praktična), naučnoistraživački rad
Razvoj i periodični (redovni i vanredni) pregledi zaštitne opreme i sredstava za letače
Koordinacija i razvoj vazduhoplovnomedicinskih pravilnika
Unapređenje letačke bezbednosti, preko ispitivanja vazduhoplovnih udesa i predlaganja zaštitnih mera
Vazduhoplovnomedicinska podrška stranih armija
Stalna medicinska spremnost za transformaciju, ratnu medicinsku ustanovu u slučaju rata.[5]
Zadaci
Selekcija i redovni i vanredni pregledi za vojne pilote sa donošenjem ocene po kriterijumima I, II i III
Selekcija i redovni i vanredni pregledi civilnih letača sa donošenjem ocene po kriterijumima I, II, JAA (engl.Joint Aviation Authorities) i FAA (engl.Federal Aviation Administration - USA) za letačku dozvolu
Konsultativni i konzilijarni specijalistički pregledi vazduhoplovnog i nevazduhoplopvnog osoblja
Sistematski pregledi i ocena zdravstvene sposobnosti za rad
Terapija kiseonikom pod pritiskom u hiperbaričnoj komori
Vazduhoplovno-fiziološke usluge
Funkcionalna ispitivanja u uslovima letenja
Fiziološka trenaža (teorijska i praktična nastava)
|no
|n
|false
|не
|н
|нетачно
|ne
|netačno
|0 = no
| = no
|¬ = no
|yes
|y
|true
|да
|д
|тачно
|da
|d
|tačno
|1 = yes
|#default = no
}}|yes|{{safesubst:#ifexist: Template: podaci o zastavi Srbija|[[Datoteka:{{safesubst:#if:Flag of Serbia.svg|Flag of Serbia.svg|Flag placeholder.svg}}|{{safesubst:#if:||{{safesubst:#if:|23x15px|23x15px}}}}|border |alt=Srbija|link=Srbija]]|}}|[[Datoteka:{{safesubst:#if:Flag of Serbia.svg|Flag of Serbia.svg|Flag placeholder.svg}}|{{safesubst:#if:||{{safesubst:#if:|23x15px|23x15px}}}}|border |alt=Srbija|link=Srbija]]{{safesubst:#ifexist: Template:podaci o zastavi Srbija||{{#switch:
[[Datoteka:{{#if:Flag of the President of Serbia.svg|Flag of the President of Serbia.svg|Flag placeholder.svg}}|23x15px|{{#if:Flag of the President of Serbia.svg|border}}|alt=|link=]]Vrhovni komandant (Predsednik)
.jpg)
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
.jpg)
Dekompresija u hipobaričnoj komori VMI
Fiziološka trenaža u barokomori VMI
Prva generacija spec. Vazd. medicine sa, članovima ispitne komisije
.gif){kind=small}
